Meme Onarımı (Meme Rekonstrüksiyonu)

Meme rekonstrüksiyonu, meme dokusunun cerrahi olarak alınması ya da başka nedenlerle kaybedilmesi sonrasında göğüs bölgesinde hacim ve şekil oluşturmayı amaçlayan onarım cerrahisidir. Kanser tedavisinin bütünü içinde değerlendirilir; yöntem, zamanlama ve aşama sayısı kişinin dokularına, tedavi planına ve beklentilerine göre ayrı ayrı planlanır.

Meme Onarımı Nedir?

Meme rekonstrüksiyonu, halk arasında meme onarımı olarak bilinen, mastektomi veya başka nedenlerle oluşan doku kaybı sonrası memenin yeniden oluşturulmasına yönelik cerrahi yaklaşımdır. En sık karşılaşılan bağlam, meme kanseri tedavisi kapsamında memenin tümüyle ya da kısmen alınmasıdır. Bunun yanında doğumsal meme gelişim farklılıkları, yanıklar, trafik veya iş kazalarına bağlı travmalar ve ağır hastalıklar sonrası oluşan doku kayıplarında da uygun olgularda onarım planlanabilir.

İşlemin amacı, göğüs duvarında kaybedilen hacmi ve şekli yeniden oluşturmak, giysi içindeki dengeyi desteklemek ve kişinin beden algısıyla ilgili gereksinimlerini ele almaktır. Elde edilen sonuç, doğal memeye benzemekle birlikte onunla birebir aynı olmayabilir; doku kıvamı, duyu ve simetri açısından farklar kalabilir.

Onarım her zaman tek bir ameliyatla sınırlı değildir. Meme dokusunun oluşturulması ilk ve genellikle en kapsamlı aşamadır; bunu gerektiğinde yağ enjeksiyonu ile hacim ve kontur desteği, meme başı ve areolanın oluşturulması ve karşı memede simetri işlemleri izleyebilir. Yöntem ve zamanlama kararı; meme cerrahisi, plastik rekonstrüktif cerrahi ve onkoloji ekiplerinin ortak değerlendirmesiyle, kişinin genel sağlık durumu, doku özellikleri, beklentileri ve kanser tedavi planı dikkate alınarak verilir. Yara izlerinin seyriyle ilgili ayrıntılar için Nedbe Dokusu Tedavisi başlığı da değerlendirilebilir.

Mastektomi Sonrası Meme Onarımı Ne Zaman Yapılır?

Mastektomi sonrası meme rekonstrüksiyonu, uygun hastalarda memenin alınmasıyla aynı seansta ya da kanser tedavisinin sonraki bir döneminde yapılabilir. Eş zamanlı onarımda, meme dokusu çıkarıldıktan sonra aynı ameliyatta meme şekli oluşturulur. Gecikmiş onarım ise mastektomiden aylar, bazen yıllar sonra planlanan bir seçenektir ve daha önce onarım yapılmamış kişilerde gündeme gelir.

Zamanlamayı etkileyen başlıca etkenler arasında radyoterapi gereksinimi olasılığı, tümörün özellikleri, uygulanan mastektomi tekniği, yara iyileşme kapasitesi, sigara kullanımı, eşlik eden hastalıklar ve kişinin kendi tercihi bulunur. Bazı kişiler kanser tanısının ilk döneminde ek bir cerrahi işlemi düşünmek istemeyebilir; bu durumda onarım ileri bir tarihe bırakılabilir.

Radyoterapi öngörülen bazı olgularda, cilt örtüsünün korunması ve bölgede hacim bırakılması amacıyla doku genişletici kullanılabilir. Radyoterapi tamamlandıktan sonra dokuların iyileşmesi izlenir; mevcut uygulamalarda bu değerlendirme için yaklaşık 6-12 aylık bir aralık gündeme gelebilir, ancak bu süre herkes için sabit bir kural değildir. Dokuların durumuna göre kalıcı implanta geçiş ya da kişinin kendi dokusuyla onarım planlanabilir. Temel hedef, onarımın kanser tedavisini aksatmamasıdır; buna karşın her olgu ayrı planlanır.

İmplant ile Meme Rekonstrüksiyonu

İmplant ile meme rekonstrüksiyonu, meme hacmini silikon implantla oluşturmayı amaçlayan ve yeterli deri ile yumuşak doku bulunan uygun olgularda değerlendirilebilen bir yöntemdir. Bazı hastalarda kalıcı implant mastektomiyle aynı seansta yerleştirilebilir. Deri ve yumuşak dokunun aşamalı olarak hazırlanması gerektiğinde ise doku genişletici, yani serum fizyolojik ile kontrollü biçimde şişirilebilen geçici implant tercih edilebilir.

Doku genişletici, bir port aracılığıyla seanslar hâlinde doldurulur ve deri örtüsüne kademeli olarak hacim kazandırılır. Mevcut uygulamalarda ikinci aşama öncesinde 3-6 aylık bir süreçten söz edilir; bu aralık her hasta için sabit değildir, dokuların yanıtına göre değişir. İkinci aşamada genişletici çıkarılarak kalıcı implant yerleştirilebilir ya da kişinin kendi dokusuyla onarım planlanabilir.

İmplantın tek başına yeterli yumuşaklık veya örtücülük sağlamadığı durumlarda yağ enjeksiyonuyla desteklenen ve hibrit meme onarımı olarak adlandırılan yaklaşım gündeme gelebilir. Yağ enjeksiyonu kontur düzensizliklerini yumuşatmaya katkı sağlayabilir; ancak ek bir seans gerektirebilir ve aktarılan yağın bir bölümü emilebilir.

Bu yöntemde enfeksiyon, kanama, yara iyileşme sorunu, implant çevresinde kapsül sertleşmesi, şekil değişikliği, implantın ince ciltte belirginleşmesi ya da cihazla ilişkili sorunlar görülebilir. Takip gereksinimi kullanılan cihaza ve klinik bulgulara göre değişir; belirli bir sürede rutin değişim ya da sorunsuzluk taahhüdünden söz edilemez.

Flep ile Meme Rekonstrüksiyonu

Flep ile meme rekonstrüksiyonu, karın, sırt, kalça veya uyluk gibi bir bölgeden alınan kişinin kendi doku ve damarlarının meme bölgesine taşınmasıyla yapılan onarım yaklaşımıdır. Kişinin kendi dokusuyla meme onarımı olarak da bilinen otojen doku rekonstrüksiyonu, radyoterapi görmüş ya da implant için yumuşak doku örtüsü sınırlı olan hastalarda değerlendirilebilir; buna karşın her hasta için uygun değildir.

Karın bölgesindeki deri ve deri altı yağ dokusu, hacmi ve kıvamı nedeniyle sık değerlendirilen seçeneklerden biridir. Sırt bölgesi dokusu bazı olgularda tek başına yeterli hacim vermeyebilir ve implantla birlikte kullanılabilir. Karın bölgesi daha önceki ameliyatlar nedeniyle uygun değilse kalça ya da uyluk dokusu seçenek olarak ele alınabilir. Bölge seçimi kişiye özgüdür.

Serbest flep yönteminde doku, besleyici damarlarıyla birlikte alındığı bölgeden tamamen ayrılır ve meme bölgesindeki damarlara mikroskop altında dikilerek dolaşımı sağlanır. İnce damarların birleştirilmesi mikrocerrahi deneyimi gerektirir. Saplı doku aktarımında ise doku, damar bağlantısı korunarak taşınır.

Kendi dokusu zamanla kilo değişikliklerine doğal memeye benzer şekilde yanıt verebilir ve daha yumuşak bir kıvam sağlayabilir. Buna karşılık verici alanda iz, şekil değişikliği, kas gücünde azalma, yara iyileşme sorunu ve flebin dolaşımıyla ilgili komplikasyon riskleri bulunur. Duyunun tamamen geri döneceği söylenemez; mastektomi sonrası duyu azalması sıktır, zaman içinde kısmi duyu dönüşü görülebilir ve bu durum yönteme, kişisel iyileşmeye göre değişir.

İyileşme Süreci Nasıl İlerler?

Meme onarımı ameliyatı sonrası iyileşme süresi, implant veya flep yöntemi, eşlik eden mastektomi ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Hastanede kalış çoğu durumda 1-5 gün arasında olabilir. Ameliyat bölgesinde biriken sıvının dışarı alınması için sıklıkla dren kullanılır; drenlerin ne zaman çıkarılacağı akıntı miktarına ve klinik izleme göre belirlenir, kişiden kişiye değişir.

Ağrı, uygun ağrı kesici tedavilerle kontrol altına alınmaya çalışılır. Kol ve omuz hareketlerine başlama zamanı, yara bakımı ve dren takibi hekimin verdiği önerilere göre yürütülür. Banyo için 2-5 gün, günlük aktivitelere dönüş için 1-2 hafta gibi aralıklar sık kullanılan genel bilgilerdir; kesin bir takvim değildir. Destekleyici sütyen kullanımının ne kadar süreceği ve spor aktivitelerine ne zaman dönülebileceği ise uygulanan cerrahi yönteme, iyileşmenin seyrine ve hekimin onayına göre değişir.

İyileşme döneminde artan kızarıklık, ısı artışı, akıntı, ateş, ani şişlik, belirgin renk değişikliği ya da giderek şiddetlenen ağrı gibi bulgular fark edilirse tedaviyi yürüten sağlık ekibine bildirilmesi gerekir. Bu bulguların değerlendirilmesi muayene ile yapılır.

Onarım Cerrahisinin Riskleri Nelerdir?

Meme onarımı ameliyatında kanama, enfeksiyon, yara iyileşmesi sorunu, anesteziye bağlı sorunlar ve yönteme özgü komplikasyonlar görülebilir. İmplantla yapılan onarımda kapsül kontraktürü, implantın yer değiştirmesi, şekil değişikliği, enfeksiyon ve ek cerrahi gereksinimi ortaya çıkabilir. Flep yönteminde ise verici alanda iz, şişlik, güç kaybı gibi sorunlar ile taşınan dokunun kan dolaşımına bağlı komplikasyonlar gündeme gelebilir.

Radyoterapi, cilt ve yumuşak dokuda sertlik, incelme ya da iyileşme güçlüğü yaratabilir. Bu nedenle radyoterapi öyküsü veya olasılığı, hem komplikasyon riskini hem de estetik sonucu etkileyebildiği için zamanlama ve yöntem seçiminde belirleyici olabilir.

Onarılmış meme, kanser takibine engel olacak biçimde tasarlanmaz. Muayeneler ve gereken görüntülemeler kanser tedavi ekibinin planına göre sürdürülür; inceleme sıklığı ve türü kişiden kişiye değişir. Meme başı ve areolanın oluşturulması ile karşı memede küçültme, dikleştirme ya da büyütme gibi simetri işlemleri bazı kişilerde ek aşama olarak gündeme gelebilir. Mutlak simetri her zaman beklenmemelidir. Süreçle ilgili ek bilgi için Meme Onarımı içeriği incelenebilir.

Hangi yöntemin uygun olduğu ve onarımın hangi aşamalarla planlanacağı, Prof. Dr. Şükrü Yazar tarafından yapılan muayene ve değerlendirme sonucunda belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Meme rekonstrüksiyonu hakkında hasta bilgileri — American Society of Plastic Surgeons

Buradaki bilgiler bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez.