Tek Memede Sarkma: Nedenleri, Asimetriyle İlişkisi ve Dikleştirme

Tek memede sarkma, iki meme arasındaki meme başı seviyesi, alt kıvrım ilişkisi, hacim dağılımı ya da cilt örtüsü farkının gözle görülür hâle gelmesidir. Bu görünüm çoğu zaman tek bir nedene değil, iki memenin farklı biçimde değişmesine işaret eder; değerlendirme meme estetiği seçenekleri kadar meme sağlığını da ilgilendirir.

Tek memede sarkma nedir?

Tek memede sarkma, bir memenin diğerine göre daha aşağıda, daha boş ya da deri örtüsü daha gevşek görünmesi durumudur. Bu görünümde meme başının göğüs duvarındaki yüksekliği, meme altı kıvrımına olan uzaklığı ve alt kutuptaki doku dağılımı belirleyici olur. Kimi kişide fark yalnızca sütyen içinde oturuşta sezilirken, kimi kişide çıplak gözle bakıldığında seviye farkı belirgindir. Görünümün tek bir ölçüyle tanımlanması güçtür; meme dokusunun hacmi, cildin esnekliği ve göğüs kafesinin iki yanındaki şekil farklılıkları algıyı birlikte etkiler.

Halk arasında tek memede sarkma olarak tarif edilen tablo, tıbbi açıdan çoğu zaman meme asimetrisi başlığının bir parçasıdır. İki memenin birbirinin tam kopyası olmaması yaygındır; hafif düzeydeki boyut ve seviye farkları birçok kişide bulunur ve tek başına bir hastalık anlamı taşımaz. Buna karşın daha önce fark edilmeyen bir farkın yakın dönemde ortaya çıkması, mevcut farkın hızla belirginleşmesi ya da görünüm değişikliğine başka bulguların eşlik etmesi ayrı bir durumdur. Böyle bir değişiklik, estetik bir ayrıntı olarak görülmeden önce klinik değerlendirme gerektirebilir.

Ayna karşısında hangi farklar dikkat çeker?

Tek memede sarkma, ayna karşısında yükseklik, dolgunluk ve meme başı konumundaki fark üzerinden fark edilir. Kollar yanda serbestken bakıldığında bir memenin meme başı daha aşağıda durabilir, üst kutup daha boş görünebilir, alt kutupta deri fazlalığı toplanabilir. Sütyen içinde bir tarafın kabı doldurmaması ya da diğer tarafın taşması, ince kıyafet altında seviye farkının belirginleşmesi de sık dile getirilen gözlemlerdir. Omuz ve göğüs duvarındaki küçük farklılıklar bu görünümü artırabilir.

Bu gözlemler arasında önemli bir ayrım, farkın ne zamandır var olduğudur. Ergenlikten bu yana süregelen bir biçim farkı ile son aylarda ortaya çıkan bir şekil değişikliği aynı anlama gelmez. Kendi kendine yapılan gözlem tanı koydurmaz; dokuda yeni bir sertlik, ciltte çekilme veya portakal kabuğu görünümü, meme başında içe dönme ya da akıntı eşlik ediyorsa klinik değerlendirme öne çıkar. Muayenede iki meme yalnız seviye farkıyla değil; hacim, deri kalitesi, meme başı ve areola konumu ile göğüs duvarının yapısı birlikte ele alınır.

Neden iki meme aynı biçimde sarkmaz?

Tek memede sarkma çoğu zaman iki memenin hacim ve doku desteğindeki değişimlerin aynı hızda ilerlememesinden kaynaklanır. Doğuştan gelen şekil ve hacim farkları, ergenlik döneminde gelişimin iki tarafta eşit olmaması, gebelik ve emzirme sonrasında dokunun farklı ölçüde gerilemesi, belirgin kilo alıp verme dönemleri, yaşla birlikte cilt elastikiyetinin azalması ve geçirilmiş travma ya da girişimler bu tabloya katkıda bulunabilir. Çoğu kişide birden fazla etken birlikte rol oynar; tek bir nedene bağlamak güçtür.

Genel anlamda meme sarkması deri desteğinin azalması kadar hacim dağılımının değişmesiyle de ilgilidir. Bir tarafta hacmin azalması, memenin üst kısmının boşalmasına ve dokunun aşağı toplanmasına yol açarak sarkma algısını artırabilir. Hacmin bir tarafta artması ise ağırlık farkı üzerinden benzer bir izlenim yaratabilir. Bu nedenle görünümü yalnızca deri fazlalığı üzerinden yorumlamak eksik kalır.

Sarkmanın iki tarafta tam olarak eşit ilerlemesi beklenen bir durum değildir; hafif farklar olağan kabul edilebilir. Yine de yeni ortaya çıkan, belirgin ve giderek artan bir farklılığın nedeninin muayeneyle araştırılması uygun olur. Kişisel anatomik özellikler, kaburga yapısı, omurga duruşu ve meme dokusunun yoğunluğu da sonucu etkilediğinden, aynı nedenler farklı kişilerde farklı görünümlerle sonuçlanabilir.

Bir memede küçülme nedenleri nelerdir?

Tek memede küçülme nedenleri arasında genellikle yağ ve meme dokusu hacmindeki azalma ya da karşı memede gelişen büyüme nedeniyle farkın belirginleşmesi yer alır. Kilo kaybı, emzirme döneminin ardından iki memenin aynı ölçüde eski hacmine dönmemesi, hormonal dönemlerin dokuda yarattığı dalgalanmalar ve önceden var olan ancak fark edilmemiş bir hacim farkı bu tabloyu açıklayabilir. Küçülme hissi bazen sarkmanın kendisinden çok, üst kutuptaki dolgunluğun azalmasıyla ilişkilidir; meme toplam hacmini koruyor olsa bile daha küçük görünebilir.

Öte yandan yeni başlayan, kısa sürede ilerleyen ya da dokuda sertlik, ciltte renk ve doku değişikliği, meme başında şekil değişimi gibi bulgularla birlikte seyreden hacim kaybı yalnızca estetik bir değişiklik olarak ele alınmamalıdır. Bu tür durumlarda görünümün nedenini muayene ve gerektiğinde görüntüleme belirler.

Kadınlarda tek memede büyüme nedenleri nelerdir?

Kadınlarda tek memede büyüme nedenleri çoğunlukla gelişimsel hacim farkları ya da dönemsel doku değişiklikleridir. Ergenlikte memelerin aynı hızda gelişmemesi, adet döngüsü boyunca dokunun su tutması, gebelik ve emzirme döneminde iki tarafın farklı yanıt vermesi, kilo değişimlerinin yağ dokusunu eşit etkilememesi bu farkı belirginleştirebilir. Bir tarafta hacmin artması, karşı taraftaki daha küçük ya da daha aşağıda duran memedeki sarkma algısını da güçlendirir. Bazı olgularda meme gelişimindeki farklılıklar asimetriye eşlik eder; bunların içinde tübüler meme yapısı gibi gelişimsel biçim farklılıkları da sayılabilir.

Bu gelişimsel değişimlerden ayrı tutulması gereken durum, kısa sürede ortaya çıkan hacim artışıdır. Belirgin şişlik, ciltte kızarıklık, ısı artışı, zonklayıcı ağrı ya da ele gelen bir kitle eşlik ediyorsa değerlendirme gecikmemelidir.

Tek taraflı meme ağrısı neden olur?

Tek memede ağrı; hormonal hassasiyet, göğüs duvarı ve kas-iskelet kaynaklı yakınmalar ya da meme dokusundaki çeşitli değişimlerle ilişkili olabilir. Adet öncesi dönemde dokunun hassaslaşması, yetersiz destek veren sütyen kullanımı, omuz ve göğüs kaslarının zorlanması, duruş bozuklukları ve kaburga kaynaklı ağrılar tek tarafta hissedilen yakınmaların sık karşılaşılan açıklamaları arasındadır. Ağrı, tek başına sarkmanın tipik bir göstergesi sayılmaz; memesi sarkık görünen birçok kişide ağrı bulunmaz, ağrısı olan birçok kişide ise belirgin bir biçim değişikliği yoktur.

Ağrının sürekli olması, belirli bir noktada yoğunlaşması, zamanla artması ya da kızarıklık, ısı artışı, şişlik, ele gelen kitle veya meme başı akıntısıyla birlikte görülmesi klinik değerlendirmede önem taşır. Yeni başlayan veya açıklanamayan tek taraflı yakınmalarda, görünümle ilgili planlardan önce yakınmanın kaynağının araştırılması uygun olur. Estetik görünüm değerlendirmesi ile semptom değerlendirmesi ayrı süreçlerdir ve biri diğerinin yerine geçmez.

Tek memeden sıvı gelmesi ne zaman ciddiye alınmalı?

Tek memeden kendiliğinden sıvı gelmesi, sarkma görünümünden bağımsız olarak ayrıca değerlendirilmesi gereken bir belirtidir. Akıntının rengi, kıvamı, baskı olmadan kendiliğinden gelip gelmediği, tek bir kanaldan mı yoksa birçok kanaldan mı geldiği ve yanında kitle, ciltte çekilme veya meme başında şekil değişikliği bulunup bulunmadığı değerlendirmeyi etkiler. Sarı renkli akıntı, emzirme dışı dönemde süt benzeri akıntı ya da berrak akıntı farklı nedenlerle görülebilir ve hiçbiri tek başına tanı koydurmaz.

Kanlı ya da kanlı görünümlü akıntı, yeni başlayan ve kendiliğinden gelen akıntı, tek taraflı ve tekrarlayan akıntı, kızarıklık, ısı artışı veya ateş hissiyle birlikte olan yakınmalar gecikmeden hekim değerlendirmesi gerektirir. Akıntıyı gözlemlemek için memeyi sıkmak ya da renge bakarak kendi kendine sonuç çıkarmak doğru bir yaklaşım değildir. Estetik amaçlı bir cerrahi karar gündeme gelmeden önce meme sağlığı yönünden değerlendirmenin tamamlanması gerekebilir.

Dikleştirme kararı nasıl verilir?

Tek memede sarkma için dikleştirme, belirgin seviye farkı ve deri gevşekliği kişiyi rahatsız ettiğinde muayeneyle değerlendirilebilen bir seçenektir. Kararı yönlendiren başlıca unsurlar; sarkmanın derecesi, memedeki hacmin yeterli mi fazla mı olduğu, meme başı ve areolanın konumu, cilt kalitesi, karşı memenin yapısı ve kişinin görünümden beklentisidir. Tek taraflı görünen bir sorunun çözümü her zaman tek tarafta kalmaz; bazı olgularda iki meme arasındaki dengenin yalnızca bir tarafa yapılacak düzenlemeyle kurulması güç olabilir.

Bu nedenle meme dikleştirme planı kişiye göre değişir: kimi olguda yalnızca mevcut dokunun şekillendirilmesi yeterli görülebilirken, kimi olguda hacim eksikliğinin ya da fazlalığının birlikte ele alınması, kimi olguda ise karşı memede dengeleyici bir düzenleme gündeme gelebilir. Herkese uyan tek bir plan tanımlamak mümkün değildir.

Cerrahi dışı yaklaşımlar cilt bakımı ve genel görünüm açısından katkı sağlayabilir; ancak belirgin deri fazlalığı ve meme başı seviyesindeki farklılık üzerindeki etkileri sınırlı kalma eğilimindedir. Her cerrahi girişimde olduğu gibi burada da iz oluşumu, iz kalitesinin kişiden kişiye değişmesi, meme başı ve ciltte geçici ya da kalıcı duyu değişiklikleri, emzirme üzerinde olası etkiler, iyileşme sürecindeki yara sorunları ve ameliyat sonrasında bir miktar asimetrinin devam etme olasılığı karar görüşmesinde açıkça konuşulmalıdır.

Hangi bölüme başvurmak uygun olur?

Tek memede sarkma ve buna eşlik eden belirtilerde başvurulacak bölüm, yakınmanın niteliğine göre genel cerrahi, meme hastalıkları ya da plastik cerrahidir. Ele gelen kitle, kendiliğinden akıntı, ciltte çekilme veya renk değişikliği, kızarıklık, belirgin şişlik ya da açıklanamayan ağrı varsa önce meme sağlığı yönünden değerlendirme öne çıkar. Hekim, öykü ve muayene bulgularına göre ultrasonografi, mamografi ya da başka tetkiklerin gerekip gerekmediğine karar verir ve ileri değerlendirme gerektiğinde yönlendirme yapar.

Belirgin bir sağlık sorunu düşündüren bulgu yoksa ve asıl rahatsızlık görünümle ilgiliyse, plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi görüşmesi planlamaya katkı sunar. Bu görüşmede iki memenin ölçüleri, meme başı konumu, deri kalitesi ve göğüs duvarı yapısı birlikte değerlendirilir; hangi yaklaşımın uygun olabileceği ve hangi sınırların bulunduğu konuşulur. Cerrahi karar, her durumda Prof. Dr. Şükrü Yazar tarafından yapılan hekim muayenesiyle verilir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Meme dikleştirme hakkında hasta bilgilendirmesi — American Society of Plastic Surgeons
• Mastopexy — PubMed